listopad 2025

Ze świata

Pierwsza taka mapa ciemnej materii w historii

Podczas gdy Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zachwyca nas zbliżeniami na detale odległych galaktyk, europejski teleskop Euclid robi coś odwrotnego – cofa się o krok, by pokazać nam wielki obraz. ESA opublikowała właśnie najbardziej szczegółową w historii trójwymiarową mapę dystrybucji ciemnej materii, obejmującą ogromny wycinek południowego nieba. Niewidzialne staje się widoczne Ciemna materia nie emituje ani […]

Pierwsza taka mapa ciemnej materii w historii Przeczytaj wpis »

Ze świata

Teleskopy Gemini ukazują Mgławicę Motyla w nowym świetle

Nowy, spektakularny portret Mgławicy Motyla z teleskopu Gemini South Motyl na 25-lecie Gemini South Międzynarodowe Obserwatorium Gemini świętuje 25 lat od ukończenia swojej infrastruktury, a z tej okazji teleskop Gemini South w Chile przygotował wyjątkowy prezent – nowe, niezwykle szczegółowe zdjęcie Mgławicy Motyla NGC 6302. Ten osobliwy obłok gazu i pyłu, przypominający kosmicznego motyla w

Teleskopy Gemini ukazują Mgławicę Motyla w nowym świetle Przeczytaj wpis »

symulacja Drogi Mlecznej
Ze świata

Jak Japończycy zamknęli 100 miliardów gwiazd w superkomputerze?

Gdy patrzymy w nocne niebo, widzimy statyczny obraz. Gwiazdy wydają się nieruchome, a Droga Mleczna to zastygła rzeka światła. Jednak w rzeczywistości nasza Galaktyka to dynamiczny, gwałtowny taniec grawitacyjny. Problem w tym, że ludzkie życie jest zbyt krótkie, by dostrzec te zmiany. Aż do teraz. Zespół naukowców z japońskiego instytutu RIKEN ogłosił właśnie ukończenie projektu,

Jak Japończycy zamknęli 100 miliardów gwiazd w superkomputerze? Przeczytaj wpis »

nieudana supernowa
Ze świata

Kiedy gwiazda znika bez śladu. Zagadka „nieudanej supernowej” rozwiązana?

To miał być spektakularny wybuch. Wielka, masywna gwiazda w galaktyce Andromedy powinna zakończyć życie jako jasna supernowa. Zamiast tego… po prostu zgasła. Międzynarodowy zespół naukowców, kierowany przez badaczy z Uniwersytetu w Tel Awiwie, wykorzystując potężne teleskopy Kecka i Subaru, prawdopodobnie znalazł odpowiedź na pytanie: gdzie podziała się cała ta energia? Cisza po burzy, której nie

Kiedy gwiazda znika bez śladu. Zagadka „nieudanej supernowej” rozwiązana? Przeczytaj wpis »

Ze świata

Kandydat na najstarszą czarną dziurę w historii

Zaledwie kilka dni po doniesieniach o czerwonych kropkach, Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) dostarcza kolejną sensację. W opublikowanym wczoraj (25 listopada 2025 r.) preprintcie naukowym, zespół astronomów sugeruje odkrycie aktywnej supermasywnej czarnej dziury w galaktyce GHZ2. Jeśli wyniki się potwierdzą, będziemy patrzeć na obiekt istniejący zaledwie 350 milionów lat po Wielkim Wybuchu – to absolutny

Kandydat na najstarszą czarną dziurę w historii Przeczytaj wpis »

Ze świata

TOI-270 d – egzoplaneta z metanem i dwutlenkiem węgla

Zaskakujące odkrycie JWST w atmosferze podneptuna Najnowsze obserwacje przeprowadzone za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) przynoszą fascynujące wieści ze świata egzoplanet. Międzynarodowy zespół astronomów dokonał bezpośrednich pomiarów składu atmosfery planety TOI-270 d, odkrywając wyraźne sygnatury metanu (CH4) i dwutlenku węgla (CO2). To przełomowe odkrycie, które rzuca nowe światło na różnorodność i ewolucję planet typu

TOI-270 d – egzoplaneta z metanem i dwutlenkiem węgla Przeczytaj wpis »

strumienie gazu z układu Apep
Ze świata

Webb odkrywa sekrety „wężowego” systemu Apep

Najnowsze obrazy z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), opublikowane przez NASA i ESA, wprawiły świat nauki w osłupienie. Skierowanie instrumentów na układ gwiazd Apep ujawniło nie jedną, a cztery precyzyjne, koncentryczne spirale pyłu. To, co wygląda jak delikatny kwiat na kosmicznym oceanie, jest w rzeczywistości zapisem gwałtownej walki dwóch umierających olbrzymów, pędzących ku zagładzie. Taniec

Webb odkrywa sekrety „wężowego” systemu Apep Przeczytaj wpis »

planeta okrążająca białego karła
Ze świata

Odkryto planetę, która „oszukała” przeznaczenie

Astronomowie z Obserwatorium Kecka na Hawajach ogłosili odkrycie układu planetarnego, który stanowi fascynującą pocztówkę z przyszłości dla naszego Układu Słonecznego. Zidentyfikowano skalistą planetę o masie Ziemi, która przetrwała fazę czerwonego olbrzyma swojej macierzystej gwiazdy i obecnie okrąża białego karła. To pierwszy dowód na to, że nasz dom może uniknąć spłonięcia za miliardy lat. Ocalona z

Odkryto planetę, która „oszukała” przeznaczenie Przeczytaj wpis »

Ze świata

„Niemożliwa” eksplozja w nicości. Teleskopy NASA badają zagadkę „Zięby”

Astronomowie od lat głowili się nad naturą LFBOT-ów – szybkich, niebieskich i niezwykle jasnych optycznych sygnały przejściowych. Najnowsze analizy opublikowane w tym tygodniu (m.in. 20 listopada 2025 r. w materiałach powiązanych z misją Hubble’a) potwierdzają coś, co wydawało się niemożliwe: najnowszy z tych obiektów, nazwany pieszczotliwie Ziębą (The Finch), eksplodował w kompletnej międzygalaktycznej pustce, z

„Niemożliwa” eksplozja w nicości. Teleskopy NASA badają zagadkę „Zięby” Przeczytaj wpis »

Ze świata

Japoński teleskop XRISM „waży” wiatr z czarnej dziury

Najnowsze analizy widmowe przesłane przez japońskiego satelitę rentgenowskiego XRISM (X-Ray Imaging and Spectroscopy Mission) ujawniły zaskakującą strukturę chemiczną wypływów z aktywnej galaktyki NGC 4151. Publikacja, która ukazała się na stronach JAXA oraz w materiałach japońskiego instytutu ISAS, pokazuje, jak supermasywne czarne dziury rozprowadzają „pierwiastki życia” po Wszechświecie. Spojrzenie w serce „Oka Saurona” Galaktyka NGC 4151,

Japoński teleskop XRISM „waży” wiatr z czarnej dziury Przeczytaj wpis »

Przewijanie do góry